ผลข้างเคียงของการให้อาหารสายยางแม้ว่าการให้อาหารทางสายยางจะเป็นวิธีที่ช่วยให้ผู้ป่วยได้รับสารอาหารอย่างมีประสิทธิภาพ แต่ก็อาจเกิด ผลข้างเคียง ได้หลายด้าน ซึ่งผู้ดูแลควรสังเกตอย่างใกล้ชิดเพื่อแก้ไขได้ทันท่วงทีครับ
ผมสรุปผลข้างเคียงที่พบบ่อยและแนวทางแก้ไขเบื้องต้นไว้ดังนี้ครับ:
1. ระบบทางเดินอาหาร (พบบ่อยที่สุด)
ท้องเสีย (Diarrhea): * สาเหตุ: อาหารปนเปื้อนเชื้อโรค, อาหารมีความเข้มข้นสูงเกินไป, ให้เร็วเกินไป หรืออาหารเย็นจัด
วิธีแก้: ตรวจสอบความสะอาดอุปกรณ์, ปล่อยให้อาหารไหลช้าลง, อุ่นอาหารให้พอดีก่อนให้
ท้องอืด/แน่นท้อง (Distention):
สาเหตุ: มีลมเข้าสายยางขณะให้ หรืออาหารย่อยไม่หมดจากมื้อก่อนหน้า
วิธีแก้: ไล่ลมออกจากสายให้หมดก่อนเริ่ม, ดูดเช็กอาหารค้างก่อนมื้อใหม่
คลื่นไส้/อาเจียน:
สาเหตุ: ให้เร็วเกินไป หรือจัดท่าทางไม่เหมาะสม (นอนราบขณะให้)
วิธีแก้: รับท่านั่งหรือนอนกึ่งนั่ง 30-45 องศา และคงท่าไว้ 1 ชม. หลังมื้ออาหาร
2. ภาวะแทรกซ้อนทางกายภาพ (Mechanical)
สายยางอุดตัน (Tube Clogging):
สาเหตุ: ล้างสายไม่สะอาดหลังมื้ออาหาร หรืออาหารปั่นไม่ละเอียดพอ
วิธีแก้: ล้างสายด้วยน้ำต้มสุก 30-50 มล. ทุกครั้ง ทั้งก่อนและหลังให้อาหารหรือยา
การระคายเคืองและแผล:
สาเหตุ: สายยางกดทับรูจมูกนานเกินไป หรือการเทปติดสายยางแน่นเกินไป
วิธีแก้: หมั่นทำความสะอาดรูจมูก และเปลี่ยนตำแหน่งการติดพลาสเตอร์ยึดสายยางบ้าง
3. ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง (Serious Complications)
ปอดอักเสบจากการสำลัก (Aspiration Pneumonia): * สาเหตุ: อาหารไหลย้อนกลับขึ้นมาแล้วหลุดเข้าหลอดลม (มักเกิดจากการนอนราบขณะให้)
วิธีแก้: ห้ามให้นอนราบเด็ดขาด หากผู้ป่วยมีอาการไอ หอบ หรือหน้าเขียวขณะให้ ให้หยุดทันทีและรีบปรึกษาแพทย์
ภาวะไม่สมดุลของเกลือแร่:
สาเหตุ: ร่างกายได้รับน้ำไม่เพียงพอ หรือสูตรอาหารไม่สมดุลกับโรคประจำตัว
วิธีแก้: ตรวจเลือดตามนัดของแพทย์ และให้ปริมาณน้ำตามที่คำนวณไว้
